Manifest voor mate

De kerst stond voor de deur, een mooie aanleiding om het eens te hebben over ‘vreten op Aarde’. Want daarop wordt in alle opzichten groots ingezet, het heeft op mij een enigszins bedroevend effect. Tuurlijk, we genieten van het samen zijn met geliefden en ik wil de vreugde niet bederven. Maar het is ook de tijd om stil te staan bij ons bestaan. Bereid je voor op een bitterzoete boodschap.

Het Wonder dat Aarde heet

Mijn Pa zei altijd: ‘De mens is een vergissing van God, tijdens de creatie van het universum ging ergens iets mis in de natuur en, o shit, te laat, daar is de mens!’ Ik ben niet gelovig, maar geloof wel in mijn vader. Zeeën en meren geven ons miljoenen jaren lang miljoenen tonnen vis per week om miljarden te voeden, groenten komen uit de aarde, dieren leven er die wij eten, de bomen geven ons zuurstof. En wat doet de mens? Die exploiteert de Aarde. Laat mij proberen dat uiteen te zetten.

Groei obsessie

Naar mijn mening leven wij in een ongezond politiek en economisch systeem. Van jongs af aan wordt ons ingelepeld dat ‘de meeste stemmen gelden’ en dat zij die beter hun ‘best’ doen verder komen in onze samenleving. Met dat ‘verder komen’ wordt dan gedoeld op meer centjes verdienen. Zo worden wij gevangen in een slaafs systeem van markt & competitie dat schijnbaar eerlijk lijkt maar dat niet is, zeker niet met betrekking tot de Aarde, want mensheid en natuur moeten daarvoor bloeden.

Primair doel van overheid en bedrijfsleven is het maken van winst, herinvesteren om nog meer winst te maken en te groeien. Begrijp me goed, er is in de basis niet zoveel mis met enige commercialiteit. Geld is een ruilmiddel dat in een evenwichtige structuur onder­steunend kan zijn en kan bijdragen aan de ontwikkeling van mens en samenleving. Het is de koppeling aan macht die het verziekt. Volgens mij zijn er ten minste vier oorzaken.

Ten eerste: de overheid

De overheid stuurt op angst. Angst om onze baan te verliezen, angst voor prijsverhogingen, angst dat de huizenmarkt instort, angst dat we onze internationale machtspositie verliezen en dat soort zaken. De overheid subsidieert onwaarheden, ‘groene stroom’, agricultuur, transport en dergelijke. Zaken die onze leefomgeving verwoesten. De BV Nederland, met als groot aandeelhouders Shell, Unilever, DNB speelt een-tweetjes met het bedrijfsleven waarbij groei altijd wint van natuurbehoud en sociale gelijkheid.

LEVEN! Magazine HaarlemBinnen onze schijndemocratie zijn politici marketeers geworden die niet zeggen wat ze daadwerkelijk vinden maar zeggen wat de meeste zieltjes willen horen want de verkiezingen staan alweer voor de deur. De overheid doet aan staatsgeldklopperij. Bijvoor­beeld de inmiddels buitenproportioneel hoge verkeersboetes dienen niet meer als les, maar spekken de staatskas.

Ten tweede: het bedrijfsleven

Alles is toegespitst op méér, altijd méér en vooral op korte termijn, want we zullen ‘plussen’ komend kwartaal. De maniakale gedachte dat groter per definitie beter is. Het lijkt zo vanzelfsprekend. We worden van alle kanten bestookt door bedrijven die hun waar aanprijzen met slechts één doel: winst. Het effect op mens en/of planeet is daarbij meestal ondergeschikt. Leugens, of op z’n minst het verhullen van de waarheid, is een van de gevolgen. Mooie programma’s als ‘De keuringsdienst van Waarde’ tonen dit keer op keer aan.

Simpel natuurlijk eten is voor veel mensen onbetaalbaar geworden door diezelfde schijnbaar eerlijke ‘markt & competitie!’ Leven we in de omgedraaide wereld? Nu is duurzaamheid ontdekt door marketingmannetjes die geen flauw idee hebben wat duurzaamheid eigenlijk inhoudt en worden nobele woorden als ‘authentiek’, ‘ambachtelijk’, ‘echt’, ‘eerlijk’ en ‘passie’ verkracht om zieltjes te winnen. Zelfs ons meest kostbare bezit, liefde, is koopwaar, zowel in de supermarkt als op internet en televisie.

Ten derde: de ‘consumens’

Het begint bij onszelf, onze schaamteloze consumptiedrang staat haaks op alle natuurwetten, we verpesten de Aarde. We laten ons graag manipuleren, aangewakkerd door gewiekste marketingmachines om vooral nog méér te kopen, waarvan vervolgens 33% in de prullenbak verdwijnt en daarmee het productieproces, transport en verpakking. Terwijl aan de andere kant van de planeet anderhalf miljard mensen honger lijden. Een ‘geslaagd’ mens in onze samenleving is voor de meesten onder ons iemand met een bepaalde status, direct verbonden aan materie. Want die materie geeft ons een zekere veiligheid.

Ten vierde: ik

Ik ben een commerciële hond. Ook al probeer ik een brave te zijn. Gevangen in hetzelfde slaafse systeem tracht ik mijn televisieprogramma’s te verkopen aan sponsoren, die mij op hun beurt inzetten als ‘influencer’ waardoor wellicht de omzet stijgt. En moet ik met regelmaat beslissen of ik mezelf wil verbinden aan een commerciële partner die ‘gif’ in het assortiment heeft. Laverend tussen mijn persoonlijke visie en commercie presenteer ik mijn programma’s…

De Natuur heeft ook rechten

De mens is het enige dier dat meer neemt dan het nodig heeft. We vragen ons immer af ‘wat we ergens aan hebben’ en er worden zelfs business cases ontwikkeld op basis van het ‘nut’ van de natuur voor ons welzijn, natuur moet ‘productief’ zijn. En gaan we voorbij aan het hele scala aan waarden die een schaap, een grasspriet of een boom voor ons betekenen. De wereld wordt een openbaar toilet en wij varen met z’n allen op een luxe cruiseschip in de richting van een enorme waterval. De Aarde is géén onuitputtelijke bron en alle andere bewoners van de planeet evolueren samen met ons en hebben dezelfde rechten. Wij hebben de plicht om de natuur te respecteren.

Radicale mindshift

Ik ben niet intelligent genoeg om oplossingen aan te dragen, maar heb slechts wat gedachten. Hoe mooi zou het zijn als wij een andere vorm van waarde kunnen creëren; natuurlijke waarde, sociale cohesie, menselijke waarde, als wij veel meer op lange termijn gaan denken en winst inzetten ten behoeve van de gemeenschap. Ach, ik ontmoet tijdens mijn om­zwervingen zo veel mensen van waarde. Mensen die zich onvoorwaardelijk inzetten zonder daarvoor een vaantje te verwachten. Dat zijn geen activisten of heethoofden als mijzelf, het zijn de ‘eenvoudigen’ die dag in dag uit ploeteren om een bestaan op te bouwen in balans met hun leef­omgeving en natuurlijke bronnen, de basis van hun bestaan.

Soms heb ik het gevoel dat we met onze neus te dicht op het scherm staan en daardoor het totaal niet overzien. Liefhebben, en dan bedoel ik niet alleen je naasten maar de hele planeet met alles erop en eraan, ons huis dat ons al miljoenen jaren geeft wat wij nodig hebben, onze bron van leven. Dat klinkt wellicht zweverig maar dat is het niet. Het is waar mensen wereldwijd het meest naar verwijzen als het gaat over echt geluk.

Het begint écht bij jezelf

Observeer jezelf. Iedere dag. Al is het maar vijf minuten! Wat heeft mijn aanwezigheid op aarde vandaag bijgedragen? Aan mijn directe omgeving, aan mijn bewustzijn, aan dier­baren. Heeft mijn ego een nog mooiere auto nodig, meer geld op de bankrekening, meer spullen? Of zou ik met iets minder ook gelukkig zijn. Doe dingen niet ‘omdat je ze altijd zo doet’ maar wees wakker, denk na. Het wordt tijd dat er een radicale mindshift plaats vindt in ons denken en zijn. Het wordt tijd dat we ons distantiëren van orthodox (neoliberaal) denken en onze prioriteiten verschuiven naar ons eco­systeem en sociale gelijkheid in plaats van winst en macht. Laten we eigenwijs zijn, onredelijk zelfs indien noodzakelijk, om deze doelen te bereiken. Vraag jezelf NU af: wat doe ik om iets bij te dragen, want over 20-30-40 jaar vragen je kleinkinderen het aan jou!

Pluijms Eetbare Wereld
Halkade 17A, IJmuiden
T 0255 57 86 01
pluijmseetbarewereld.nl